Η ανάκληση χιλιάδων Airbus A320 επανέφερε στο προσκήνιο έναν αθέατο κίνδυνο της σύγχρονης αεροπλοΐας
Η παγκόσμια οδηγία της Airbus για άμεση αναβάθμιση λογισμικού σε 6.000 αεροσκάφη της οικογένειας A320, που προκάλεσε παγκόσμια αναστάτωση, έφερε στο επίκεντρο έναν τεχνικό κίνδυνο που σπάνια συζητείται: την επίδραση της έντονης ηλιακής ακτινοβολίας στα ηλεκτρονικά συστήματα πτήσης.
Πώς όμως ένα φαινόμενο που συμβαίνει 150 εκατ. χιλιόμετρα μακριά μπορεί να προκαλέσει δυσλειτουργίες σε ένα σύγχρονο αεροσκάφος;
Η Γη βομβαρδίζεται συνεχώς από διάφορες μορφές ηλιακής ακτινοβολίας:
Ηλιακές εκλάμψεις (solar flares) – απότομες εκρήξεις ενέργειας.
Εκρήξεις στεμματικής μάζας (CMEs) – τεράστιες εκτοξεύσεις φορτισμένων σωματιδίων.
Κοσμικές ακτίνες – υπερενεργητικά σωματίδια από το διάστημα.
Συνήθως, η μαγνητόσφαιρα της Γης προστατεύει το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Όμως σε μεγάλα υψόμετρα κατά τη διάρκεια ισχυρών ηλιακών φαινομένων ή σε σημεία με αδύναμο μαγνητικό πεδίο, η προστασία αυτή μειώνεται σημαντικά. Εκεί ακριβώς πετούν τα αεροσκάφη.
Τα σύγχρονα αεροσκάφη βασίζονται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε ψηφιακά συστήματα:
πλοήγηση
διαχείριση κινητήρων
έλεγχος πτερυγίων και επιφανειών πτήσης
ενδείξεις οργάνων
αισθητήρες
autopilot και GPS
Όλα αυτά λειτουργούν μέσω μικροεπεξεργαστών. Όταν ένας υψηλής ενέργειας ηλιακός ή κοσμικός «κόκκος» χτυπήσει ένα chip, μπορεί να προκληθεί ένα φαινόμενο γνωστό ως: Single-Event Upset (SEU).
Ένα και μόνο σωματίδιο μπορεί να προκαλέσει:
bit flip (το 1 γίνεται 0 ή αντίστροφα)
προσωρινή αλλοίωση δεδομένων
εσφαλμένη είσοδο σε κρίσιμο υποσύστημα
σε σπάνιες περιπτώσεις, δυσλειτουργία ενός ελεγκτή πτήσης
Αυτά τα σφάλματα είναι συνήθως στιγμιαία, αλλά όταν συμβούν σε μονάδες ελέγχου (όπως ELAC ή FAC σε Airbus), πρέπει να αντιμετωπιστούν με απόλυτη ακρίβεια.
Γιατί τα σύγχρονα αεροσκάφη είναι πιο ευαίσθητα
Η τεχνολογική εξέλιξη προσφέρει ασφάλεια, αλλά αυξάνει και την πολυπλοκότητα:Τα αεροναυπηγικά συστήματα είναι πια πλήρως ψηφιακά.
Οι μικροεπεξεργαστές γίνονται όλο και μικρότεροι και συνεπώς πιο ευαίσθητοι στην ακτινοβολία.
Η αυτοματοποίηση έχει αυξήσει την εξάρτηση από ακριβή δεδομένα. Τα αεροσκάφη παραμένουν για πολλές ώρες σε υψόμετρα με αυξημένη κοσμική ακτινοβολία.
Το παράδειγμα του πρώην πιλότου της Qantas
Ο Dr Ian Getley, πρώην κυβερνήτης της Qantas και κάτοχος διδακτορικού στη διαστημική ακτινοβολία, εξηγεί στο BBC ότι οι εκρήξεις στεμματικής μάζας (CME) είναι από τα πιο επικίνδυνα φαινόμενα.
Όπως λέει, όταν μία CME στέλνει πλάσμα και φορτισμένα σωματίδια προς τη Γη, αυτά δημιουργούν ακόμη περισσότερα φορτισμένα σωματίδια στην ανώτερη ατμόσφαιρα, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν ηλεκτρονικά συστήματα πάνω από τις 28.000 πόδες (8,5 χλμ.).
Ο ίδιος λέει ότι άρχισε την έρευνά του μετά από ένα περιστατικό σε πτήση Λος Άντζελες – Νέα Υόρκη το 2003, όπου βίωσε προσωπικά τις επιπτώσεις ενός τέτοιου φαινομένου.
naftemporiki.gr